Green hearts, great business

Waar gaat dit boek over?

De meeste duurzaamheidsboeken vertellen je wat er moet gebeuren, in klimaatscenario's, ESG-frameworks, transitiepaden. Green hearts, great business gaat over iets anders en veel praktischer: waarom mensen daar zelden vanzelf in meebewegen, en wat je daaraan kunt doen. Manon van Leeuwen schreef het boek vanuit een simpele observatie: elke serieuze duurzaamheidsambitie loopt vroeg of laat vast op weerstand van collega's, teams of leidinggevenden. Niet omdat ze slechte mensen zijn, maar omdat verandering nu eenmaal moeilijk is en er goede redenen zijn om het bij het oude te houden.

Waar veel professionals dan hun toevlucht nemen tot meer cijfers, meer beleid en meer druk van boven, kiest Van Leeuwen een andere route. Ze noemt haar aanpak de GHEART-formule: een compact stappenplan dat vertrekt vanuit gevoel, niet vanuit feiten. Het uitgangspunt is dat gedrag pas verandert als iemand emotioneel aangeraakt is. Zolang je met argumenten praat tegen iemands overtuigingen, versterk je vooral zijn verdediging. Zodra je met verhalen, ervaring en waardering praat tegen iemands motivatie, ontstaat er beweging.

Het boek is bewust praktisch. Geen theoretische onderbouwing van tientallen pagina's, wel korte hoofdstukken, veel voorbeelden uit haar eigen werk en concrete vertalingen naar situaties die elke duurzaamheidsprofessional herkent: de dwarsligger in het MT, het team dat vergaderroutines niet wil aanpassen, de directeur die 'wel wil, maar geen tijd heeft'.

Over de auteur

Manon van Leeuwen kwam niet uit de duurzaamheidshoek. Ze werkte jaren als directeur in de zorg, waar ze onder meer verantwoordelijk was voor het introduceren van gezondere en duurzamere keuzes in bedrijfsrestaurants. Dat leverde haar de eerste harde les op die het boek ook doortrekt: hoe goed je idee ook is, wie het aankondigt zonder mensen mee te nemen, oogst weerstand.

Twee gebeurtenissen zetten haar op een ander spoor. Een confronterende documentaire over de staat van het klimaat, en het plotselinge overlijden van haar zus in 2018. Uit dat verlies groeide een radicalere overtuiging: als het je ernst is met duurzaamheid, kun je er niet omheen om je werk erop te richten. Ze verruilde haar leaseauto voor een OV-kaart en begon Zustaina, een bedrijf dat duurzame relatiegeschenken en cadeaupakketten leverde met een expliciet gedragsdoel: 1 miljoen medewerkers enthousiast krijgen voor duurzame keuzes in 2030.

Zustaina groeide, maar overleefde uiteindelijk niet, in april 2025 staakte het bedrijf zijn activiteiten. Dat maakt Green hearts, great business eerlijker en scherper dan een succesverhaal zou zijn geweest. Van Leeuwen schreef het boek toen ze nog volop met Zustaina bezig was; wat je leest is de aanpak die ze zelf jarenlang in de praktijk bracht, inclusief de wetenschap dat idealisme en ondernemerschap niet altijd een gelukkig huwelijk vormen. De lessen over draagvlak, energie, verwachtingen en volhouden komen bij een auteur die ze zelf tot op het bot heeft geleefd anders binnen dan bij een consultant die ze uit een boekenkast heeft samengevat.

Naast auteur is Van Leeuwen tegenwoordig actief als keynote spreker en coach, gericht op ondernemers en professionals die duurzame verandering willen realiseren zonder in cynisme of uitputting te belanden.

De kernbelofte van het boek

De belofte van Green hearts, great business laat zich in één zin samenvatten: je krijgt collega's niet mee met feiten, je krijgt ze mee door ze bij hun hart te pakken. Het is een claim die op het eerste gehoor bijna te zacht klinkt voor een zakelijke context. Wie hem serieus neemt, ontdekt dat hij hard is: hij dwingt je om je eigen aanpak eerlijk tegen het licht te houden.

De meeste organisaties die vastlopen met duurzaamheid hebben geen probleem met kennis. De feiten zijn bekend, de cijfers zijn beschikbaar, het beleid is opgeschreven. Wat mist is dat het verhaal mensen raakt, dat de verandering hun waardering krijgt en dat het gedrag makkelijker wordt om te vertonen dan te vermijden. Van Leeuwen zegt onbeschaamd dat je die drie dingen bewust moet ontwerpen, en dat de meeste organisaties dat niet doen.

Het GHEART-fundament

GHEART is de codenaam voor Van Leeuwens werkwijze. Zonder de exacte letters uit het boek te reproduceren, dit is de conceptuele backbone: je begint met wie er al gelooft (de green hearts), je bouwt via emotionele aanraking momentum, en je vertaalt dat momentum in gedrag dat structureel wordt door herhaalbare stappen. Het is geen strategie, het is een houding gevolgd door een stappenplan.

De vier onderliggende principes waar het model op leunt, komen uit klassieke gedragswetenschap en positieve psychologie:

1. Emotie voor cognitie. Ons brein besluit eerst, redeneert daarna. Wie de emotie overslaat en meteen de argumentatie start, praat tegen een muur van weerstand die inhoudelijk gelijk niet ontwapent.
2. Sociale beweging boven individueel overtuigen. Mensen veranderen sneller door wat mensen om hen heen doen dan door wat een baas of expert zegt.
3. Positieve versterking boven negatieve dwang. Waardering, zichtbaarheid en vieren van kleine wins bouwen sneller nieuw gedrag dan schaamte, druk of controle.
4. Structuur voor motivatie. Enthousiasme zonder rituelen en tools verdampt binnen weken; motivatie moet worden vastgezet in werkbare praktijken.

Wat het model aantrekkelijk maakt is niet de radicaliteit, het is de operationele eenvoud. Van Leeuwen weigert de complexiteit die veel change-literatuur inbouwt en levert een aanpak die een niet-specialist meteen kan volgen.

De belangrijkste lessen uitgewerkt

Les 1, Feiten bewegen niemand, gevoel wel

De meest voorkomende fout in duurzaamheidscommunicatie is de aanname dat rationele overtuiging voldoende is. Managers die geloven dat een goed onderbouwde presentatie 'de business case sluit' onderschatten hoeveel weerstand een nieuw idee oproept bij mensen die er nog niet zelf voor hebben gekozen.

Van Leeuwen laat zien dat de volgorde er toe doet. Wie eerst raakt en dan onderbouwt, krijgt aandacht voor de cijfers. Wie eerst cijfers laadt en dan probeert te raken, komt niet meer aan die tweede stap toe, de weerstand is al opgetrokken.

In de praktijk. Vervang de openingsdia van je volgende presentatie. Niet 'onze CO2-uitstoot in 2024', maar 'de reden waarom deze verandering voor mij persoonlijk telt'. Of een verhaal van één collega, één klant, één plek in de organisatie. Kwantitatieve onderbouwing komt daarna.

Les 2, Zoek de green hearts eerst, ga de dwarsliggers laatst overtuigen

In elke organisatie zit een minderheid die intrinsiek achter de verandering staat, een middengroep die neutraal is en een kleine groep die actief tegenwerkt. De klassieke fout is om de meeste aandacht te geven aan die laatste groep, omdat ze het luidst zijn en de meeste weerstand geven.

Van Leeuwens advies is onbeschaamd tegendraads: negeer de dwarsliggers eerst. Vind de green hearts, geef ze een podium, laat ze de verandering dragen. Zodra zij zichtbaar succes hebben, kantelt de middengroep. Pas als er een kritische massa is bewogen, is het effectief om je energie te richten op de laatste weerstand, en zelfs dan hoeft die niet volledig te worden overwonnen.

In de praktijk. Maak in je organisatie letterlijk een lijst. Wie zijn de collega's die al oprecht enthousiast zijn over de richting die je op wilt? Nodig ze uit, geef ze zichtbaarheid, laat ze een pilot doen. Investeer je uren daar, niet in het overtuigen van de cynische afdelingsmanager die je toch niet gaat winnen.

Les 3, Verhalen doen wat data niet kunnen

Data-analyse spreekt tot ons cognitieve systeem. Verhalen spreken tot ons besluitvormingssysteem, en dat is een ander apparaat. Elke serieuze verandering die blijft hangen, is verpakt in een narratief dat mensen zichzelf willen navertellen.

Van Leeuwen dringt aan op het bewust verzamelen en delen van verhalen. Niet de abstracte visie, maar de anekdote van de collega die iets ontdekte, de klant die verrast reageerde, het moment waarop iemand van scepsis naar enthousiasme kantelde. Die verhalen zijn de valuta van gedragsverandering.

In de praktijk. Zet een simpele routine op: elke maand vraag je drie collega's om één concreet verhaal te delen over duurzaamheid in hun werk. Verzamel, deel en herhaal. Binnen een half jaar heb je een verhalenkast die meer effect heeft dan elke campagne.

Les 4, Klein en concreet slaat groots en abstract

Grote ambities zijn belangrijk voor de richting, maar ze verlammen actie. Een team dat weet dat het 'klimaatneutraal in 2030' moet worden, weet niet wat het maandag moet doen. Een team dat weet dat volgende week de wegwerpbekers verdwijnen, kan zich daarop voorbereiden.

Van Leeuwen bepleit een reeks kleine, zichtbare stappen die momentum genereren. Elke voltooide stap is bewijs dat verandering mogelijk is, en dat bewijs is de brandstof voor de volgende stap. Wie alleen praat over de eindbestemming en niets zichtbaar realiseert, verliest zijn geloofwaardigheid binnen een half jaar.

In de praktijk. Kies elke maand één concrete verandering die in dertig dagen zichtbaar is voor iedereen in je team of afdeling. Communiceer voor, tijdens en na. Twaalf zichtbare successen per jaar bouwen meer momentum dan één grote lancering.

Les 5, Weerstand is informatie, geen vijand

Wanneer een collega 'ja maar' zegt, is de reflex om die weerstand weg te argumenteren. Van Leeuwen keert het om: elke bezwaar is een cadeau dat je vertelt waar je verhaal nog niet aansluit. Wie het bezwaar wegdrukt, verliest de informatie én de relatie.

De aanpak die ze aanbeveelt: doorvragen voordat je antwoordt. Wat maakt dat je dit lastig vindt? Wat zou je nodig hebben om erin mee te gaan? Wat zou er moeten gebeuren voordat dit voor jou werkbaar is? Elk oprecht gesteld vraag verlaagt de temperatuur van het gesprek en genereert de kennis die je nodig hebt om je aanpak bij te sturen.

In de praktijk. In je volgende vergadering waar iemand pushback geeft: stel drie vervolgvragen voordat je iets terugvertelt. Niet om te overtuigen, om te leren.

Les 6, Waardering is de goedkoopste versneller

Gedrag dat wordt opgemerkt en gewaardeerd, versterkt zichzelf. Gedrag dat onopgemerkt blijft, dooft uit, hoe goed bedoeld ook. Toch besteden de meeste organisaties nauwelijks aandacht aan het zichtbaar erkennen van collega's die de gewenste richting op bewegen.

Van Leeuwen zegt eenvoudig: maak er een systeem van. Geen jaarlijkse award, maar continue en publieke erkenning. Een dankwoord op de teamvergadering, een naam in de nieuwsbrief, een schouderklop van een leidinggevende. De schaalvergroting hoeft niet, de frequentie wel.

In de praktijk. Reserveer wekelijks vijf minuten om drie collega's te bedanken voor iets concreets dat ze in de gewenste richting hebben gedaan. Doe dat zichtbaar, in een openbare kanaal. Binnen een kwartaal zie je het effect op wat mensen doen.

Les 7, Duurzaam gedrag heeft een structuur nodig, niet alleen enthousiasme

De valkuil van elk verandertraject is dat het start met een golf van enthousiasme en binnen drie maanden inzakt omdat de dagelijkse structuur het oude gedrag makkelijker maakt dan het nieuwe. Motivatie alleen houdt geen enkele verandering vast.

Van Leeuwens antwoord is nuchter: bouw de infrastructuur. Rituelen (een vast agendapunt), tools (een simpele checklist), meetmomenten (elke maand kort terugkijken), en verwijder wat het oude gedrag ondersteunt. Wie het gemakkelijke pad niet herontwerpt, verliest binnen een kwartaal wat hij met motivatie heeft opgebouwd.

In de praktijk. Kijk voor elke gedragsverandering die je wilt doorvoeren naar drie vragen. Wat maakt het huidige gedrag makkelijk? Wat maakt het nieuwe gedrag moeilijk? Welke twee kleine ingrepen keren die verhouding om? Dat is meestal effectiever dan een derde communicatiecampagne.

Vier scenario's uit de praktijk

Scenario 1, De duurzaamheidsmanager zonder mandaat

Je bent aangesteld als sustainability lead, maar je hebt geen budget en geen formele macht over de lijn. Het klassieke advies is 'zoek een sponsor in het MT'. Dat helpt, maar het is niet genoeg.

De GHEART-benadering. Begin met je green hearts in kaart brengen. Wie in de lijn is oprecht enthousiast over jouw missie? Nodig ze uit voor een informeel gesprek, luister vooral, en zoek één klein experiment dat ze willen doen. Zet dat om in een verhaal. Deel het verhaal in de organisatie. Herhaal. Binnen zes maanden heb je een verzameling zichtbare voorbeelden die je in een MT-presentatie kunt gebruiken, en je hebt bondgenoten in de lijn die je zaak voor je verdedigen.

Scenario 2, De cynische afdelingsmanager

Je moet met een specifieke afdelingsmanager samenwerken die weinig geloof heeft in de duurzaamheidsagenda. Elke conversatie eindigt in 'we hebben nu wel wat anders aan ons hoofd'.

De GHEART-benadering. Stop met overtuigen. Vraag door. Wat zou voor jou de reden zijn om dit wel serieus te nemen? Wat is jouw grootste zorg? Waar loop je nu tegenaan waar deze aanpak mogelijk aan kan bijdragen? Vaak ontdek je dat de weerstand niet inhoudelijk is maar praktisch, prioriteiten, tijd, teambelasting. Bouw je voorstel om die realiteit heen, of parkeer het en focus je energie op andere afdelingen die wel klaar zijn.

Scenario 3, De directie die vraagt om ROI

Je krijgt te horen dat je duurzaamheidsplannen 'commercieel onderbouwd' moeten worden voordat er groen licht komt. Puur emotionele overtuiging valt hier niet.

De GHEART-benadering. Erken het frame en ga erin mee, maar breng ook een verhaal. Combineer een korte, harde onderbouwing (kostenbesparing, klantwens, employer branding, risicoreductie) met één krachtig verhaal van een medewerker of klant. Het cijfer opent de deur, het verhaal maakt dat het besluit ook geleefd wordt in plaats van alleen goedgekeurd.

Scenario 4, Het inzakken na de kickoff

Je hebt een duurzaamheidsprogramma gelanceerd met veel enthousiasme, maar drie maanden later merk je dat de meeste teams weer teruggezakt zijn in oude patronen.

De GHEART-benadering. Dit is voorspelbaar en zegt weinig over de kwaliteit van je lancering. Bekijk wat de dagelijkse routine ondersteunt en wat het nieuwe gedrag verhindert. Meestal ontbreekt een vast ritueel (een kort agendapunt in de teammeeting), een simpele tool (een checklist, een dashboard), of een meetmoment (elke maand vijf minuten). Voeg twee van die drie toe en de terugval keert grotendeels om.

Sterke punten

De grootste kracht van Green hearts, great business is dat het de blinde vlek adresseert die vrijwel alle duurzaamheidsboeken laten liggen. De literatuur over ESG, CSRD en klimaatstrategie is inmiddels rijk, maar bijna altijd geschreven vanuit strategie, techniek of rapportage. Van Leeuwen schrijft over wat er tussen strategie en resultaat zit, en dat blijkt de plek waar de meeste programma's stranden.

Het boek is bovendien eerlijk in zijn schaal. Het claimt niet de theorie van beïnvloeding te herschrijven; het maakt bekende principes toegankelijk en direct toepasbaar voor mensen die er niet dagelijks in gespecialiseerd zijn. Die bescheidenheid is een verademing in een genre dat vaak groter praat dan het levert.

Ten slotte is het geschreven met een persoonlijke urgentie die je niet vaak vindt in Nederlandse zakelijke literatuur. Van Leeuwen laat weten waar haar overtuiging vandaan komt en wat het haar gekost heeft. Dat maakt dat de aanbevelingen niet abstract voelen, maar geleefd.

Zwakke punten

Wie zich al goed heeft ingelezen in gedragsverandering, Cialdini, Chip en Dan Heath, positieve psychologie, vindt hier weinig conceptueel nieuws. De originaliteit zit in de samenstelling en de duurzaamheidscontext, niet in de theoretische bouwstenen. Voor een lezer met veel change-management ervaring kan het daardoor als bevestiging voelen in plaats van verrijking.

Verder blijft veel case-materiaal anekdotisch. Wie op zoek is naar cijfermatige onderbouwing van welke interventies werken en welke niet, moet elders zoeken. En hoewel het emotionele register een sterke keuze is voor het doel van het boek, kan het voor lezers met een technische of financiële achtergrond soms iets over de top voelen.

Tot slot: de expliciete focus op duurzaamheid betekent dat wie het model op een ander thema wil toepassen (een digitale transformatie, een fusie, een cultuurprogramma) zelf moet vertalen. Het boek helpt daar niet expliciet in.

Vergelijking met andere boeken

Waar Green hearts, great business zich onderscheidt, blijkt het beste in de context van wat er verder ligt op dit terrein.

De ROI van duurzaamheid (Karine Vandenberghe) is de commerciële tegenhanger, waarom duurzaamheid financieel loont en hoe je dat naar de boardroom brengt. Lees Vandenberghe voor het gesprek met de CFO, Van Leeuwen voor het gesprek met iedereen die het moet uitvoeren.

Planeetaardige zaken (Daniëlle de Jonge) is breder en meer op ondernemerschap gericht, terwijl Green Hearts zich concentreert op interne gedragsverandering binnen bestaande organisaties. Vullend, geen concurrent.

Switch (Chip en Dan Heath) is de internationale klassieker over gedragsverandering, uitgebreider en beter onderbouwd, maar minder gericht op de specifieke context van sustainability. Wie diep wil, leest Switch aanvullend, wie snel praktisch aan de slag wil, heeft aan Green Hearts genoeg.

101 beïnvloedingstechnieken (Nicol Tadema) biedt een uitgebreid tactisch arsenaal aan technieken. Green Hearts geeft juist het strategische kader waarin je die tactieken plaatst.

Van doel naar deal (Masselink & van Rossum) werkt hetzelfde grondprincipe uit voor onderhandelsituaties: begin bij belangen, niet bij standpunten. Wie de crossover ziet, herkent hoe universeel de principes zijn.

Mijn oordeel

Green hearts, great business is geen boek dat de gedragswetenschap opnieuw uitvindt. Het hoeft dat niet. Wat Van Leeuwen heeft gedaan is iets bescheideners en daardoor waardevollers: ze heeft een taal en een aanpak gedistilleerd die de gemiddelde duurzaamheidsprofessional, MT-lid of interne trekker onmiddellijk kan gebruiken. In een genre dat vaak overloopt van visie en tekort schiet in vertaling, is dat een concrete bijdrage.

De grootste verdienste is dat het boek de dagelijkse werkelijkheid van interne verandering serieus neemt. Duurzaamheid strandt zelden op techniek of budget, en bijna altijd op mensen die om goede redenen niet meebewegen. Wie dat probleem eerlijk onder ogen ziet en niet blijft hangen in nog meer beleid, heeft aan Van Leeuwen een pragmatische bondgenoot.

De beperkingen zijn eerlijk te benoemen. Wie theoretische diepte zoekt, kwantitatieve onderbouwing of een generiek verandermodel, is elders beter af. Wie een specifiek antwoord zoekt op de vraag 'hoe krijg ik mijn collega's mee met de duurzaamheidsagenda', vindt hier de meest toegankelijke handleiding die er in het Nederlands beschikbaar is.

Dat het boek is geschreven door een auteur die de aanpak zelf op grote schaal in de praktijk bracht, en die uiteindelijk moest accepteren dat idealisme geen garantie is voor commerciële houdbaarheid, geeft de tekst een gelaagdheid die je niet krijgt uit een consultantsboek. Het is geen succesverhaal, het is een aanpak die werkt op de plek waar hij bedoeld is: in de dagelijkse gesprekken en handelingen van mensen die willen dat verandering echt landt.

Koop dit boek als…

• Je verantwoordelijk bent voor duurzaamheid, ESG of een cultuurverandering en tegen weerstand aanloopt
• Je wilt leren beïnvloeden zonder formele macht
• Je op zoek bent naar een compact, praktisch handboek in plaats van een strategische bijbel
• Je een team wilt trainen op een gedeelde aanpak voor draagvlak
• Je het gevoel hebt dat je programma stilstaat ondanks goedgekeurd beleid

Sla dit boek over als…

• Je een technisch handboek zoekt over CSRD, ESG-rapportage of CO2-boekhouding
• Je al ver bent in de literatuur over gedragsverandering (Heath, Cialdini, Grenny) en weinig herhaling wil
• Je vooral academische onderbouwing en kwantitatieve studies verwacht
• Je een lezer bent die niets heeft met persoonlijk verhaal en emotioneel register

Eindscore

Criterium	Score
Praktische toepasbaarheid	8/10
Leesbaarheid	9/10
Originaliteit	7/10
Geschikt voor beginners	9/10
Algeheel oordeel	8/10

Een aanrader voor iedereen die duurzame verandering moet aanjagen zonder formele macht en die de gedragskant van de opgave serieus neemt. Voor een investering van een weekend lezen krijg je een aanpak waarmee je de rest van je carrière verder komt in elk verandertraject waar draagvlak de kritieke variabele is.

Transparantie: Deze bespreking is geschreven op basis van publiek beschikbare uitgeversinformatie, de eigen publicaties van Manon van Leeuwen en Zustaina, mediacoverage rondom de Managementboek van het Jaar 2026-longlist, en de gedragswetenschappelijke literatuur waarop de auteur expliciet leunt (positieve psychologie, klassieke overtuigingstheorie). Waar het boek een specifieke term gebruikt, GHEART, green hearts, magische formule, is die aan de auteur toe te schrijven; de uitwerking van lessen, scenario's en vergelijkingen is onze vertaling van haar aanpak naar herkenbare Nederlandse organisatiepraktijk.