Digitale transformatie
Digitale Soevereiniteit
De weg verder met Digitale Transformatie in de Nederlandse overheid
Michiel de van der Schueren · Eigen beheer · 2025 · 288 pagina's
Bespreking door Erik van der Veen · Gepubliceerd
In het kort
Michiel de van der Schueren plaatst digitale transformatie van de Nederlandse overheid in een groter kader: niet alleen techniek en processen, maar ook soevereiniteit, afhankelijkheid en strategische autonomie in een wereld waarin data en clouds bij een handvol Amerikaanse bedrijven liggen.
Ons oordeel in het kort
- Beoordeling
- 7.0/10
- Beste voor
- Bestuurders in publieke en semi-publieke sector
- Sla over als
- Wie op zoek is naar operationele IT-gids
De kern
"Digitale soevereiniteit is geen IT-onderwerp, het is een bestuurskundig vraagstuk. Wie de infrastructuur van een land niet controleert, controleert het land niet volledig."
De belangrijkste lessen
- 1
Afhankelijkheid is een beleidskeuze
Dat Nederland leunt op een handvol Amerikaanse cloudproviders is niet gebeurd, het is gekozen, vaak impliciet. Die keuzes kunnen expliciet worden heroverwogen.
- 2
Soevereiniteit is niet isolationisme
Eigen controle over data en infrastructuur betekent niet dat je buitenlandse technologie afwijst. Het betekent dat je bewust kiest waar afhankelijkheid acceptabel is en waar niet.
- 3
De overheid zet de norm
Als de overheid kiest voor lokale of Europese alternatieven, ontstaat er markt. Als ze automatisch voor de grote Amerikaanse aanbieders blijft kiezen, verdampt die markt.
- 4
Transformatie vraagt politiek leiderschap
Digitale soevereiniteit is niet door IT-afdelingen te regelen. Het vraagt beleid, wetgeving en langetermijnbudgetten, aangestuurd door politieke top.
Waar gaat dit boek over?
Michiel de van der Schueren schrijft één van de weinige Nederlandse boeken over digitale soevereiniteit specifiek voor de overheid. De centrale vraag: hoeveel van de kritieke digitale infrastructuur van Nederland moet in Nederlandse of Europese handen zijn, en hoe realiseer je dat?
Het boek gaat voorbij de klassieke IT-verhalen. Het combineert strategie, geopolitiek, overheidsbestuur en techniek tot een integraal perspectief. Dat maakt het onderwerp bespreekbaar voor bestuurders en politici die het normaal aan IT-afdelingen laten.
Praktische toepassing
Voor overheidsbestuurders is dit een startpunt voor strategische discussies over cloud, data en softwareleveranciers. Voor beleidsmakers biedt het kader voor aanbestedingsbeleid en investeringen in Nederlandse/Europese alternatieven. Voor CIO's is het een manier om het gesprek met de top breder te maken dan operationele techniek.
Mijn oordeel
Koop dit boek als je bestuurlijke verantwoordelijkheid draagt in de publieke sector en de digitale afhankelijkheid beter wilt begrijpen om er keuzes in te maken.
Sla dit boek over als je geen affiniteit hebt met overheid of digitale infrastructuur, of als je een operationele IT-gids zoekt.
Transparantie: Deze bespreking is geschreven op basis van openbare bronnen. We werken de pagina bij na complete lezing.
Wel geschikt voor
- : Bestuurders in publieke en semi-publieke sector
- : Beleidsmakers rond digitalisering
- : IT-directeuren en CIO's in de overheid
- : Politici en adviseurs met digitale dossiers
Minder geschikt voor
- : Wie op zoek is naar operationele IT-gids
- : Lezers zonder interesse in publieke sector
- : Internationale lezers buiten Nederlandse context
Sterke punten
- + Eén van weinige Nederlandse boeken over dit onderwerp
- + Verbindt techniek met bestuur en politiek
- + Urgent onderwerp dat breder bespreekbaar moet worden
Zwakke punten
- − Onderwerp evolueert snel, sommige passages verouderen
- − Relatief niche voor commerciële lezers
- − Vereist enige voorkennis van overheid en IT
Vergelijkbare boeken
- : The Age of Surveillance Capitalism, Shoshana Zuboff
- : Platform Capitalism, Nick Srnicek
- : Digitale ontlezing, Jeroen Lemmens
- : Technology is Not Neutral, Stephanie Hare
Lees ook
Voorbereid
Ot van Daalen
Ot van Daalen, jurist en onderzoeker op het gebied van digitale rechten, schetst hoe organisaties en individuen zich kunnen wapenen tegen digitale risico's die niet langer hypothetisch zijn. Geen paniek, wel realisme.
Ook over strategie
De natuurlijke organisatie
Mark van Vugt & Max Wildschut
De natuurlijke organisatie is de eerste serieuze poging om de inzichten van de evolutionaire psychologie systematisch toe te passen op de manier waarop we werk organiseren. Van Vugt en Wildschut laten zien dat veel klassieke werkproblemen, lage betrokkenheid, ziekteverzuim, free-riding, bureaucratische verlamming, geen managementgebreken zijn maar symptomen van een mismatch tussen onze stenen-tijdperk-psyche en moderne, anonieme hiërarchieën. De oplossing: organiseer in kleine, stabiele groepen waarin status verdiend wordt, macht laag is en de leider de tuinier van de mensentuin is.
Ook over strategie
Empire of AI
Karen Hao
Empire of AI is het meest gedetailleerde verslag tot nu toe van hoe OpenAI ontstond als idealistisch lab en uitgroeide tot het machtigste AI-bedrijf ter wereld. Karen Hao, jarenlang OpenAI-watcher voor MIT Technology Review en The Atlantic, laat zien hoe een missie om de mensheid te redden in de praktijk verandert in een commerciële machtsstrijd, en wat dat betekent voor iedereen die met AI-leveranciers werkt.
Ook over strategie
Nexus
Yuval Noah Harari
Nexus is Harari's grote analyse van informatienetwerken, van de eerste verhalen rond het kampvuur tot de algoritmen die nu het publieke gesprek vormen. De kern: informatie is niet hetzelfde als waarheid, en de organisaties die het winnen, zijn niet die met de meeste data, maar die met de scherpste zelfcorrectie.
Ook over strategie